IMF เตือน AI กระทบงานทั่วโลก 40% จี้รัฐเร่งปรับทักษะแรงงานรุ่นใหม่
นางคริสตาลินา กอร์เกียวา (Kristalina Georgieva) กรรมการจัดการกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ร่วมเสวนาพิเศษเกี่ยวกับอนาคตของตลาดแรงงานและปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการประชุมประจำปีสภาผู้ว่าการกองทุนการเงินระหว่างประเทศและกลุ่มธนาคารโลก ปี 2569 จัดขึ้นที่ประเทศไทย
โดยได้ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองเชิงลึก ระบุว่า AI เปรียบเสมือน “คลื่นสึนามิ” ที่กำลังถาโถมเข้าสู่ตลาดแรงงานทั่วโลก ซึ่งจะส่งผลกระทบและสร้างความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ต่อรูปแบบการทำงานและการใช้ชีวิตของมนุษย์
ผลกระทบของ AI ต่อตลาดแรงงานโลก กอร์เกียวาเปิดเผยข้อมูลประเมินว่า ผลกระทบจาก AI ในระดับโลกจะส่งผลต่อตำแหน่งงานราว 40% โดยอาจมีการปรับปรุงรูปแบบ (augmented) ลดระดับ หรือทดแทนตำแหน่งงาน ซึ่งสัดส่วนนี้จะสูงถึง 60% ในกลุ่มประเทศพัฒนาแล้ว และประมาณ 23% ในกลุ่มประเทศที่มีรายได้น้อย
ถึงแม้ในภาพรวมเศรษฐกิจมหภาคผลกระทบอาจดูเหมือนเป็นบวกในบางพื้นที่ แต่หากเจาะลึกจะพบว่าผลเชิงบวกส่วนใหญ่ไปกระจุกตัวอยู่บริเวณกลุ่มงานที่มีรายได้ต่ำ ซึ่งอาจทำให้เกิดความกังวลในแง่ของคุณภาพชีวิตและความมั่นคงในอาชีพ
ความท้าทายของคนรุ่นใหม่และช่องว่างที่กว้างขึ้น ประเด็นสำคัญที่ IMF เป็นกังวลอย่างยิ่งคือ “คนรุ่นใหม่” ที่กำลังก้าวเข้าสู่ตลาดแรงงาน ในอดีตแรงงานกลุ่มนี้มักเริ่มต้นจากงานประจำที่ทำซ้ำๆ เป็นกิจวัตร แล้วค่อยๆ ไต่เต้าเลื่อนขั้นขึ้นไป แต่ในยุคที่ AI เข้ามาดิสรัปต์ (disrupt) ตำแหน่งงานระดับเริ่มต้นในกลุ่มอุตสาหกรรมเทคโนโลยีเริ่มมีความต้องการลดลงอย่างเห็นได้ชัด หากปราศจากการปรับตัวที่ดี เยาวชนอาจสูญเสียไม่เพียงแค่โอกาสในการทำงาน แต่ยังสูญเสียทักษะและความเชื่อมั่นในอนาคต
“สำคัญที่สุดคือกลุ่มคนรุ่นใหม่และแรงงานเข้าใหม่ โดยในอีก 15 ปีข้างหน้า จะมีเยาวชนราว 1.2 พันล้านคนที่เติบโตขึ้นมาอยู่ในวัยทำงาน ดังนั้น การสร้างงานจึงต้องมุ่งเน้นไปที่การสร้างความกินดีอยู่ดี การมีส่วนร่วมในสังคม และศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์”
โดยภาครัฐและภาคเอกชนจึงต้องร่วมมือกันวางรากฐานโครงสร้างพื้นฐานที่ดี เพื่อลดช่องว่างและป้องกันไม่ให้เกิดความเหลื่อมล้ำระหว่างการเติบโตทางเศรษฐกิจกับการสร้างงาน
แนวทางที่ภาครัฐและผู้กำหนดนโยบายต้องเร่งดำเนินการ กรรมการจัดการ IMF ได้เสนอแนะ 3 แนวทางหลักที่รัฐบาลทั่วโลกต้องทำอย่างจริงจังเพื่อรับมือกับคลื่นสึนามิ AI
1. ศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลตลาดแรงงานอย่างลึกซึ้ง ภาครัฐต้องหมั่นสำรวจและทำความเข้าใจความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น เพื่อประเมินว่าทักษะใดกำลังหายไปและทักษะใดกำลังเป็นที่ต้องการ
2. ปฏิรูประบบการศึกษาและการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) การเรียนรู้ในระบบการศึกษาแบบดั้งเดิมที่ยึดติดกับใบปริญญาและทักษะเดียวใช้ได้ตลอดชีวิตจะใช้ไม่ได้อีกต่อไป ระบบการศึกษาต้องปรับให้มีความยืดหยุ่น เน้นการปฏิบัติจริง และเปิดโอกาสให้แรงงานได้พัฒนาทักษะใหม่ๆ อยู่เสมอ
3. ปรับนโยบายการคลังและภาษี (Fiscal Policy) เนื่องจากรายได้รัฐแบบดั้งเดิมมาจากการเก็บภาษีจากมนุษย์เป็นหลัก เมื่อโครงสร้างตลาดแรงงานเปลี่ยนไป มีสัดส่วนการใช้ทุนและเทคโนโลยีมากขึ้น รัฐบาลจึงจำเป็นต้องหาแนวทางบริหารจัดการโครงสร้างภาษีและการสร้างรายได้ใหม่ เพื่อนำงบประมาณมาช่วยสนับสนุนสังคมในการปรับตัวเข้าสู่ยุค AI
ทั้งนี้ แม้ว่าอนาคตข้างหน้าจะเป็นสิ่งที่คาดเดาได้ยากและมีความไม่แน่นอนสูง แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือความมีวินัยในการประเมินสถานการณ์ และการ “ลงมือปฏิบัติอย่างทันท่วงที” เพื่อเปลี่ยนความท้าทายจากเทคโนโลยีให้กลายเป็นโอกาสในการยกระดับคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ของประชาคมโลกอย่างยั่งยืน
ข่าวที่เกี่ยวข้อง : “กรณ์” ชี้ 35 ปี ประชุม IMF–World Bank ในไทย จาก “ยุคทอง“ สู่ “ผู้ป่วยแห่งเอเชีย”


